Hala Çalışan Dünyanın En Eski Bilgisayarı: FACOM128

Eski bilgisayarlar, görüldükleri zaman insanları hayrete düşürebilecek boyutlarda oluyordu. Günümüzde kullandığımız bilgisayarlara göre devasa boyutlarda olan bu bilgisayarlardan hâlâ çalışanını bulmaksa oldukça zor ancak Japonya’da bir tane bulunuyor.

1956 yılında dünyaca ünlü Fujitsu firması, IBM ile rekabet etmeye karar vererek bir röle tabanlı bilgisayar olan FACOM128’i üretmişti. Bilgisayar, 70 metrekarelik bir alan kaplıyordu ve yaklaşık 3 ton ağırlığa sahipti. Rekabeti kızıştırmak için çalışmalarını bir adım öteye taşıyan Fujitsu, 1959’da ise FACOM128B’yi üretmişti.

Fujitsu’nun alt firmalarından biri olan Fujitsu Tokki Systems'tan Tadao Hamada, bu devasa bilgisayarlardan birini Fujitsu’nun Numazu tesisinde aktif tutmakla görevli. Japon Bilgisayar Müzesi’ne göre bu cihaz, hâlâ çalışmakta olan en eski bilgisayar.

Bilgisayarda bulunan röleler, telefon anahtar ağlarından uyarlanmıştı. Bilgisayarda, bir dizin kaydı hatası saptadığı anda uygulamaları durduran bir sistem vardı. Bu arada FACOM128'de, sayıları kodlamak için binary temelli bir kodlama biçimi olan biquinary sistemi kullanılıyordu.

İnternet üzerinde bu bilgisayarla ilgili çok fazla bir bilgi bulunmuyor. Bulunan bilgilerin çoğu da Japonca. FACOM128, özellikle hızlı olması için üretilmiş bir cihaz. Tabii o döneme ait bir bilgisayarın ne kadar hızlı olabileceğini göz önünde bulundurmak gerekiyor. Cihazın hızlı olması için senkronize olmayan bir sistem kullanıldığı belirtiliyor.

FACOM128 sayesinde cihazın en yavaş parçasına uygun hızda bir saat kullanmak zorunda kalınmadığı söyleniyor. Bir kelimeyi 69 bit olarak alırsak bilgisayarda 180 tane kelimeyi hafızasında tutabilecek büyüklükte bir hafıza bulunuyordu. Salt okunur bellek, hesaplamalar için gerekli ortak sabitleri hafızasında tutuyordu.

FACOM128 serisi, röle tabanlı bir bilgisayardı ancak o zamanlarda tüp tabanlı bilgisayarlar da ortaya çıkmaya başlamıştı. Önceki bilgisayar tecrübeleri, Fujitsu’nun bir bilgisayarın hatasız olması gerektiğini düşünmeye itmişti. O dönemde bir röle, bir tüpe oranla çok daha güvenilirdi ve kendini kontrol eden ve otomatik yeniden çalıştırma ile birlikte üretilen FACOM128, o zaman dilimine çok güvenilir bir bilgisayar platformu sağladı. 128B ise daha hızlıydı, hesaplamaları daha geniş bir kapasitede yapabiliyordu ve belge işlemesi daha iyiydi.